Trầm nơi Vạn Giã hương tỏa sơn lâm

(Website tài trợ bởi: cong tu dong)

“Khánh Hòa là xứ trầm hương. Nói tới trầm hương là đề cập đến Khánh Hòa và nói tới Khánh Hòa là kể đến trầm hương… đề cập tới liên hệ bán trầm sạch thì nói đến doanh nghiệp trầm hương onplaza, đề cập tới Onplaza Là đề cập đến những sản phẩm trầm hương sạch
Chúng tôi đang nghe cô bán trầm ở một shop tại Nha Trang thao thao thì chuyên gia có hơn 30 năm trong nghề đi cùng thì thầm ngắt lời rồi kéo chúng tôi ra 1 góc: “Nhưng trầm hương Khánh Hòa thời khắc này - thời trầm hương dó bầu nhà trồng được đang trong cảnh… Trầm Truyền kiếp bởi kiểu khiến ăn chụp giựt, cùng nạn làm và buôn bán trầm nhái, trầm kém chất lượng tràn lan mất kiểm soát…”.
KỲ 1: tới cả mùi trầm cũng bị tẩm hóa chất

Hóa chất độc hại tẩm trong rau, củ, quả, trái cây, giết mổ, cá để chín nhanh, chín đều và giữ lâu độ tươi sống. Hóa chất độc hại dẫn đến ung thư trong các bữa ăn của con người... - Các điều chúng ta nghe, chứng kiến phổ quát đến mức thành “chuyện bình thường. Nhưng hóa chất lại có cả trong mùi thơm, thậm chí góp phần tạo nên trầm hương thì khó tin, dù đó là sự thật.
“Trầm nơi Vạn Giã hương tỏa sơn lâm”
thâm nhập vào toàn cầu trầm hương, bài học đầu tiên của chúng tôi với 1 “điệu trầm” (người đi mua trầm) ở Khánh Hòa là “Trầm hương do cây dó sinh ra nhưng sinh ra như thế nào thì chưa có Dự án khoa học nào giảng giải tường tận”.

Và tiếp theo là bí quyết phân biệt khác nhau giữa trầm và kỳ, diễn ra từ hình chất và khí vị. Đại chiếc, trầm chất cứng và nặng, vị đắng. Kỳ nhẹ và mềm, vị lại đủ cay, chua, ngọt, đắng. Trầm mùi ngạt ngào, kỳ mùi thanh. Khói trầm bay quanh rồi tan ra, khói kỳ bay thẳng và cao vút. Rộng rãi sách của tác kém chất lượng nước ngoài nhận xét trầm hương Việt Nam là rẻ nhất thế giới.
Giáo sĩ Ðắc Lộ (Alexandre Rhodes) - người đã chấn chỉnh chữ Quốc ngữ - cũng Nhận định rằng “Chỉ Việt Nam mới có kỳ nam”. Và kỳ cũng như trầm ở Việt Nam thấp nhất là kỳ trầm của Khánh Hòa. Điều này đã được xác nhận trong “Ðại Nam Nhất Thống Chí” của Cao Xuân Dục và sách “Phủ biên Tạp Lục” của Lê Quý Ðôn.
Lại nữa, ở Khánh Hòa, nơi nào có rừng già là nơi đó có trầm kỳ, nhưng nhiều nhất là Ninh Hòa và Vạn Ninh. Và nhiều, thấp nhất là trầm hương Vạn Giã của Vạn Ninh. Chả thế mà ca dao Khánh Hòa có câu:“Cây quế Thiên Thai mọc ngoài khe đá/ Trầm nơi Vạn Giã hương tỏa sơn lâm”.
Trầm nơi Vạn Giã hương tỏa sơn lâm là dòng trầm kỳ ngẫu nhiên, được sinh ra từ các cây dó rừng. Nhưng ấy đã là chuyện cũ, bởi hiện giờ, sản vật gì liên quan đến trùng hợp đều là đồ xa xỉ. Trầm bây giờ là trầm trong khoảng cây dó bầu nhà trồng được. Và đội quân “đi địu” (đi sắm trầm trên rừng) hùng hậu nhất nước của phường Vạn Thắng (huyện Vạn Ninh) sau lúc lê chân khai thác đến cạn kiệt trầm kỳ khi không hết đời này sang đời khác, bây giờ chuyển qua khiến nghề tậu dó bầu về soi trầm kiếm sống và làm giàu.
một ngày đầu tháng 5, chúng tôi có mặt tại phường Vạn Thắng, gặp khi người dân đang tấp nập tậu các cây dó bầu dài hàng chục mét, trục đường kính gốc chừng 1 gang tay, nguyên do từ phúc ấm (Hương Khê, Hà Tĩnh) do tại Khánh Hòa cung ko đủ cầu.
Đây là những cây gió bầu hơn 10 năm tuổi, được “tạo trầm” bằng phương pháp đục, khoan, chém… để tạo vết thương trên thân cây. Sau khoảng 2 năm, lúc những vết thương tạo được trầm thì cây dó bầu sẽ được cắt bán, giá trong khoảng 2-3 triệu đồng/ cây. Với các cây có đa dạng trầm thì giá có lúc lên tới vài chục triệu đồng tùy thời khắc.
Ông N.V.H - 1 chủ lò soi trầm ở xã Vạn Thắng - cho biết, ngoài Khánh Sơn, Khánh Vĩnh (Khánh Hòa), dó bầu được trồng rải rác ở các tỉnh giấc miền Trung như Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Nam, Quảng Ngãi và đa dạng vùng ở Tây Nguyên với diện tích khoảng 22.000 ha. Nhưng dó bầu ở phúc ấm vẫn được chuộng nhất do có đa dạng trầm được tạo theo phương pháp tự dưng chứ không sử dụng hóa chất.
“Dùng hóa chất?” Chúng tôi há hốc miệng hỏi lại. Ông H gật đầu khẳng định: “Thường 1 cây dó bầu phải trồng khoảng 13 năm và mất 2 năm để tạo trầm mới thu hoạch. Nhưng ví như sử dụng hóa chất đổ vào, thì quy trình sinh trưởng và tạo trầm chỉ rút ngắn xuống còn 1 nửa. Trầm dòng này, chúng tôi gọi là “trầm lạ” vì nó có màu đen như dầu nhớt, ko giống với trầm thông thường”. Hỏi hóa chất này ảnh hưởng đến mùi vị và sức khỏe con người thế nào? Ông H bảo “mùi thì na ná, nhưng sức khỏe thì…chịu!”.

Trầm thành phẩm trong khoảng cây dó bầu ở làng trầm Vạn Thắng.
Hàng nhái là 1 phần của hàng thật
Hiện trên địa bàn huyện Vạn Ninh có hàng chục lò “soi trầm” nhưng tụ hội nhiều nhất ở thị trấn Vạn Thắng, Vạn Bình, Vạn Long… Mỗi lò “soi trầm” có trung bình trong khoảng 5 - 20 lao động, mỗi lao động “soi trầm” được trả bình quân 200.000-250.000 đồng/ngày.
Theo ông H, thời điểm này, mỗi ký trầm sau gia công giá trong khoảng 500.000 đồng/kg tới khoảng 14 triệu đồng/kg tùy theo lượng trầm và hình dáng. “Bởi vậy, những hộ soi trầm có lúc lãi một tháng 20 - 30 triệu đồng, thậm chí rộng rãi hơn nhưng cũng có không ít chủ lò lâm phải cảnh thua lỗ do thiếu kinh nghiệm, chọn nhầm cây dó bầu ít trầm”.
Nghề “soi trầm” ở Vạn Ninh được chia khiến cho hai cái. 1 Chuyên khiến kiểu truyền thống trong khoảng mấy đời nay là soi từng thớ gỗ cho đến khi mạch trầm hiện rõ như vân mây rồi mang bán nguyên tấm hoặc ghép lại thành từng khối - kiểu ghép tinh tướng đến mức chỉ có người trong nghề mới nhận ra. Loại thứ hai là khiến cho mỹ nghệ dùng cho nhu cầu thị trường như tháp xông trầm, tượng Phật, chuỗi hạt trang sức… Và đây chính là những quá trình mà trầm kỳ thật nhái lẫn lộn.
“Làm thế nào để phân biệt trầm giả”, chúng tôi hỏi ông H, và câu giải đáp là: “Tôi chưa bao giờ làm kém chất lượng nên ko biết”. Ông bảo “buôn bán giả dối, kiểu bỏ đá vào giữa lòng các khối trầm ghép để cân cho nặng ký rồi lừa bán sang Trung Quốc, Đài Loan là chuyện chỉ có ở ngoài… Quảng Nam chứ Vạn Thắng ko người nào làm cho vậy”.
mon men hỏi một chủ lò khác là nữ giới sau khi “cắn răng” tìm một mớ sản phẩm để lấy lòng tin, và câu trả lời sau dòng nháy mắt lại thế này: “Hàng giả là một phần của hàng thật. Ở đây chỉ thật nhái lộn lạo, ko phải dân trong nghề ko phát hiện được đâu”.
Chị này còn mở tủ, mang ra cho chúng tôi xem 1 mớ tràng hạt, bảo chiếc màu vàng, ít thơm là trầm nguyên; dòng màu đen, thơm phức là gỗ dó bầu tẩm tinh dầu trầm. “Phải tẩm như thế này thì khách họ mới tậu vì nghĩ trầm là phải đen và thơm”.
Hỏi “có đúng là tẩm bằng tinh dầu trầm?”. Chị này gãi đầu, cười cười rồi thì thầm: “Nói thiệt, tinh dầu, thật ra là hóa chất có mùi trầm, còn cụ thể hắn như thế nào chị cũng ko biết vì chị đặt người ta khiến cho và chẳng hề người nào cũng biết làm”.
Có điều lạ là, dù rằng ở “xứ Trầm Hương”, nhưng người dân Khánh Hòa lại rất thờ ơ với trầm và những món hàng mỹ nghệ khiến từ trầm. Đúng kiểu từ mấy chục năm trước, Quách Tấn đã viết trong cuốn “Xứ Trầm hương”: “Trầm là bạn của khách phong túc. Nhưng ở Khánh Hòa, khách phong tao cũng như đồng bào lao động chỉ dùng trầm trong việc lễ bái. Ko mấy ai dùng trầm để gây sinh thú, gây thêm hứng vị cho đời sống ý thức. Như đốt trầm ngồi đọc sách, ngồi gảy đàn... Ðó là do bản tánh người Khánh Hòa vốn ưa thực tại chớ ko thích phù ba”.
1 phần, “bởi trong gió Khánh Hòa mùa nào cũng có hương trầm “ẩn hiện”. Người thức khuya thường hay bắt gặp khi trời trong. (Như) Ðịnh Phong có mấy câu khiến chứng: Song khuya thoảng ngọn gió trầm/Bàng hoàng nhớ thuở tri âm đợi chờ...”.
Vậy nên ở Khánh Hòa, trầm hương cốt yếu xuất ra Hà Nội, vào Sài Gòn. Chục năm trở lại đây là xuất qua Dubai, bán cho khách du hý Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc nhưng đa dạng nhất vẫn là Trung Quốc. “Làng trầm Vạn Thắng sống được như bữa nay là nhờ khách du hý - anh Phê, 1 chủ lò “soi trầm” ở Vạn Thắng - Có thời sản phẩm chúng tôi làm ra bao lăm bán hết bấy nhiêu, có lúc cung ko đủ cầu. Một phần lúc đó có một lái buôn đến trong khoảng Trung Quốc tên là A Long bao tiêu trọn gói đầu ra.
phương pháp đây 3 năm, ông đó không may khuất vì tai nạn liên lạc ở Nha Trang, thế là cả làng Vạn Thắng và đa dạng nơi khác điêu đứng theo. Giờ thì trầm ở đây chủ yếu khiến theo đặt hàng và bao tiêu của những thương nhân trong nước nên tiêu thụ chậm. Còn bán trực tiếp thì chỉ ở trong Nha Trang chứ ngoài này lâu lâu mới có người mua tới hỏi sắm lẻ.
Cũng có khi khách đoàn người Trung Quốc tậu tới tận đây để tậu hàng. Thậm chí, họ còn đặt hàng cung cấp theo thị hiếu. Gặp đoàn khách mê trầm, có gia đình bán được cả mấy trăm triệu đồng tiền hàng nhưng hiếm hoi lắm”.
Về việc bán trầm cho Trung Quốc, cũng trong “Xứ Trầm hương”, Quách Tấn kể một chi tiết rất thú vị rằng: (Trầm) “thường bán cho người Tàu. Vì 1 là người Tàu phổ biến tiền, hai là khỏi bị tiết lộ. Giá thành cho người Tàu, so với giá thị trường cũng do người Tàu định, in như cám với vàng”. Nói để nhắc rằng, thương lái Trung Quốc “ăn hiếp” dân mình không phải là chuyện mới. (Còn tiếp)

tổ chức trầm hương Onplaza​