" Giật Mình" Trước Sự Kỳ Diệu Của Cây Húng Chanh

(Website tài trợ bởi: cong tu dong)

Húng chanh tốt cho người ho hen – công dụng ít ai biết đến​

​

Ngày còn nhỏ tôi thường lên ngoại chơi và cùngngoại ra vườn chăm sóc cây. Ngoại tôi không phải thầy thuốc nhưng ngoại rất thích cây thuốc nam. Một hôm ngoại chỉ cho tôi loài cây có lá lông lông và bảo cây này rất quý, dễ trồng thế mà hay, chữa được nhiều bệnh đặc biệt là ho hen. Đó chính là cây húng chanh.

Theo GS. TS.Đỗ Tất Lợi trong “Những cây thuốc và vị thuốc quý Việt Nam”, cây húng chanh dân gian còn có tên là rau thơm lông, rau tần, tần dày lá, dương tử tô…Tên khoa học là Coleus crassifolius Benth, thuộc họ hoa Môi. Là loại thân cỏ, gốc hóa gỗ, cao khoảng 25 - 75 cm. Thân mọc đứng, có lông, lá có cuống, hình bầu dục, dày trông như mọng nước, mép khía tai bèo, mặt trên có lông đơn, đầu mang hạch trong, bóng, mặt dưới lá có nhiều lông bài tiết hơn, gân nổi rõ. Hoa màu tía nhỏ.

Ngắt 1 lá ngửi thấy lá húng chanh thơm như mùi chanh, vị trước thơm sau hắc mát. Thường được dùng ăn sống trộn với các loại rau thơm khác như đinh lăng, húng, ngò gai. Ngoài ra, còn dùng để trộn với rau sống ăn kèm với món thịt heo luộc trong các bữa ăn gia đình. Nhưng ngon nhất phải kể đến các món thịt rừng, thịt bò xào nêm với húng chanh. Có mùi thơm dịu, dễ chịu, khi ăn ta còn cảm nhận được vị ngon ngọt của loại lá độc đáo này.

Tuy là cây thuốc dân dã nhưng thế hệ trẻ ngày nay lại ít biết đến cây này. Ngoài tác dùng để làm gia vị cho các bữa ăn, ông cha ta còn dùng húng chanh để chữa cảm cúm, bệnh henvà ho lâu ngày. Những vết loét do rết, bọ cạp cắn có thể giã hoặc nhai nát lá húng chanh đắp lên làm giảm độc tính của nọc độc côn trùng.

Trước đây, bà thường bảo tôi mỗi lần bị ho, đau họng là bà lại lấy 2 -3 lá húng chanh rửa sạch nhai với vài hạt muối ngậm rồi nuốt vài lần là khỏi bệnh. Đến bây giờ tìm hiểu thì tôi mới biết trong húng chanh có 1 chất màu đỏ là colein và 1 ít tinh dầu mùi thơm nhẹ, nó có tác dụng kháng sinh mạnh với Staphyllococus, Salmonella typhi, Shigella flexneri – Shigella sonnei, Shigella dysenteria Subtilis - là các vi khuẩn thường gây viêm nhiễm vùng họng, mũi, miệng, đường ruột… Vì vậy, húng chanh có thể chữa được các các bệnh cảm cúm, sốt cao, không ra mồ hôi, hen phế quản, ho ra máu, viêm họng, khản tiếng, nôn máu, chảy máu cam…
Theo y học cổ truyền
Húng chanh có vị cay, hơi chua, mùi thơm, tính ấm, không độc. Vào kinh tỳ, phế vị. Có tác dụng lợi phế, trừ đàm, giải cảm, làm ra mồ hôi, giải độc. Liều thường dùng là 10 – 16g/ ngày.
Cách sử dụng húng chanh
Dùng đến đâu hái lá tươi đến đó. Hoặc lấy lá bánh tẻ (loại bỏ lá sâu, vàng úa) phơi trong bóng râm hoặc sấy ở nhiệt độ 40 – 45 độ Ccho khô, bảo quản trong túi kín. Nên hái lá vào buổi sáng để giữ lượng tinh dầu tốt nhất.
Cách thường dùng là lấy lá tươi rửa sạch cho thêm vài hạt muối nhai, ngậm, nuốt, giã nát thêm nước gạn uống. Hoặc xông, làm dầu xoa, giã nát đắp ngoài.
Dưới đây là một số bài thuốc tham khảo:
- Chữa ho, hen: 15 -16 lá húng chanh tươi, 4 – 5 quả quất xanh, dùng máy xay sinh tố xay nhuyễn, thêm ít đường phèn đem hấp cách thủy 20 phút. Gạn lấy nước uống 2 lần/ ngày.
- Ho do nhiệt, viêm họng, khàn tiếng: 20 lá húng chanh rửa sạch, thái nhỏ, đập rập, thêm 20g đường phèn, 10 ml nước sôi cho ngấm, chắt lấy nước dùng 2 lần/ ngày. Hoặc giã lấy nước cốt uống 2 lần/ ngày.
- Cảm cúm, nhức đầu, ngẹt mũi: 1 nắm lá húng chanh tươi thêm gừng, hành nấu nước xông cho vã mồ hôi.
- Sốt cao không ra mồ hôi: húng chanh 20g, tía tô 15g, gừng tươi 5g cắt lát mỏng, cam thảo đất 15g sắc uống nóng cho ra mồ hôi.
- Hôi miệng: húng chanh khô 1 nắm đem sắc lấy nước, ngậm hoặc xúc miệng 5 – 7 lần rồi nhổ ra.
- Dị ứng, mề đay, ong đốt: 20g lá húng chanh tươi, vài hạt muối, nhai nuốt nước, bã đắp hoặc xoa xát bên ngoài.

Bác sĩ: Lê Thị Thu Hoa (Thọ Xuân Đường)​