Cầu chì là thiết bị dùng để bảo vệ mạch điện

(Website tài trợ bởi: cong tu dong)

Trong bất kỳ hệ thống điện nào, từ mạch điện gia dụng cho đến các hệ thống công nghiệp, việc đảm bảo an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Bên cạnh các thiết bị tiêu thụ điện, mạch điện bắt buộc phải có những thiết bị bảo vệ nhằm hạn chế rủi ro do quá tải, chập mạch hoặc ngắn mạch gây ra. Trong số đó, cầu chì là thiết bị dùng để bảo vệ mạch điện phổ biến và quan trọng nhất. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cầu chì là gì, công dụng ra sao, cấu tạo như thế nào và vị trí lắp đặt cầu chì trong mạch điện để đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng.

Cầu chì là thiết bị dùng để làm gì và vì sao không thể thiếu trong mạch điện?
Cầu chì là thiết bị dùng để bảo vệ hệ thống điện hoặc mạch điện bằng cách tự động ngắt mạch khi dòng điện vượt quá giá trị cho phép. Nguyên lý hoạt động của cầu chì khá đơn giản: khi dòng điện chạy qua cầu chì lớn hơn mức định mức, dây chì bên trong sẽ nóng lên và bị nóng chảy, làm đứt mạch điện. Nhờ đó, các thiết bị điện phía sau cầu chì sẽ được bảo vệ khỏi nguy cơ cháy nổ hoặc hư hỏng.

​

Trong thực tế sử dụng, các sự cố như quá tải điện, chập mạch hay ngắn mạch xảy ra khá phổ biến, đặc biệt là trong các hệ thống điện gia đình cũ hoặc khi sử dụng quá nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc. Nếu không có cầu chì hoặc thiết bị bảo vệ tương đương, dòng điện lớn có thể làm nóng dây dẫn, gây chảy lớp cách điện và dẫn đến cháy nổ rất nguy hiểm.

Chính vì vậy, cầu chì là thiết bị dùng để bảo vệ an toàn cho cả hệ thống điện lẫn con người, giúp hạn chế tối đa những rủi ro không mong muốn. Cầu chì được ứng dụng rộng rãi trong:

• Mạch điện gia dụng trong nhà ở.
• Thiết bị điện như ấm siêu tốc, máy sấy, máy pha cà phê, tủ lạnh, điều hòa.
• Hệ thống điện công nghiệp và trạm biến áp.
• Các đường dây truyền tải điện hạ áp và cao áp.

Trong các thiết bị điện gia dụng, cầu chì thường là loại cầu chì dùng một lần, khi bị đứt cần thay thế cầu chì mới. Ưu điểm của loại này là giá thành rẻ, dễ lắp đặt và khả năng bảo vệ khá hiệu quả đối với các thiết bị nhỏ.

Cấu tạo của cầu chì, vị trí lắp đặt và các thông số kỹ thuật cần biết
Cấu tạo cơ bản của cầu chì
Cấu tạo của cầu chì nhìn chung khá đơn giản nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong mạch điện. Một cầu chì tiêu chuẩn thường bao gồm các bộ phận chính sau:

​

• Dây chì (dây nóng chảy): Đây là bộ phận quan trọng nhất, thường được làm từ kim loại có nhiệt độ nóng chảy thấp như chì, thiếc hoặc hợp kim đặc biệt. Khi dòng điện vượt mức cho phép, dây chì sẽ nóng chảy và làm đứt mạch.
• Vỏ cầu chì: Thường được làm bằng nhựa, sứ hoặc thủy tinh có khả năng cách điện tốt, giúp bảo vệ dây chì và đảm bảo an toàn cho người sử dụng.
• Chân tiếp xúc: Dùng để kết nối cầu chì với mạch điện, đảm bảo dòng điện chạy qua dây chì.
• Nắp hoặc giá đỡ cầu chì: Giữ cố định dây chì và giúp việc thay thế cầu chì trở nên dễ dàng hơn.

Tùy theo mục đích sử dụng, cầu chì có rất nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau, từ cầu chì ống thủy tinh trong các thiết bị điện tử nhỏ, đến cầu chì sứ công suất lớn dùng trong công nghiệp và lưới điện.

Vị trí lắp đặt cầu chì trong mạch điện
Vị trí lắp đặt cầu chì có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bảo vệ của hệ thống điện. Nguyên tắc chung là cầu chì phải được lắp nối tiếp và đặt ở đầu nguồn của mạch điện, trước các thiết bị cần bảo vệ.

Trong một hệ thống điện đơn giản, thường chỉ cần một cầu chì tổng để bảo vệ toàn bộ mạch điện. Tuy nhiên, đối với những thiết bị quan trọng hoặc có công suất lớn, người ta thường lắp thêm cầu chì riêng cho từng nhánh hoặc từng thiết bị. Cách làm này giúp tăng mức độ an toàn và hạn chế ảnh hưởng lan rộng khi xảy ra sự cố.

Ngoài ra, tùy vào môi trường và điện áp sử dụng, cầu chì còn được phân loại thành nhiều dạng khác nhau như:

• Cầu chì hạ áp.
• Cầu chì cao áp.
• Cầu chì nhiệt.
• Cầu chì sứ.
• Cầu chì ống.
• Cầu chì tự rơi dùng cho đường dây điện trên không.

Tác dụng và các thông số kỹ thuật ghi trên cầu chì
Tác dụng chính của cầu chì trong mạch điện là:

• Bảo vệ thiết bị điện khỏi hư hỏng do quá dòng.
• Ngăn ngừa nguy cơ cháy nổ, chập điện.
• Bảo vệ toàn bộ hệ thống điện và đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

Trên mỗi cầu chì thường có ghi các thông số kỹ thuật quan trọng, bao gồm:

• Dòng điện định mức: Giá trị dòng điện tối đa mà cầu chì có thể chịu được khi hoạt động bình thường.
• Điện áp định mức: Mức điện áp phù hợp để cầu chì hoạt động an toàn.
• Thời gian ngắt mạch: Khoảng thời gian cầu chì phản ứng và đứt mạch khi xảy ra sự cố.
• Khả năng chịu nhiệt và môi trường: Thể hiện mức độ ổn định của cầu chì trong các điều kiện nhiệt độ và môi trường khác nhau.

Việc lựa chọn cầu chì phù hợp với mạch điện là vô cùng quan trọng. Nếu chọn cầu chì có dòng định mức quá lớn, khả năng bảo vệ sẽ giảm. Ngược lại, nếu chọn cầu chì có dòng định mức quá nhỏ, cầu chì sẽ thường xuyên bị đứt, gây gián đoạn sử dụng.

Công ty TNHH TTTT Global
Địa chỉ: Landmark 4, Vinhomes Central Park, 720A Điện Biên Phủ, P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM, Việt Nam
Website: https://ttttglobal.com
Email: info@ttttglobal.com
Điện thoại: 0286 2728334